Tüp Bebek Tedavisine İlişkin
Uygulamalar
11.04.2005 *
7135
Kısırlık tedavisinde bir tedavi
yöntemi olarak kabul edilen tüp bebek uygulamaları konusunda;
uygulamanın usul ve esasları ile tüp bebek tedavisine ait
giderlerin kişilerin bağlı bulundukları kurumlarca veya
ilgisine göre ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca
karşılanabilmesini sağlamak amacıyla yapılan düzenlemeler,
09.02.2005 tarihli ve 25722 sayılı Resmi Gazete’ de
yayımlanarak yürürlüğe giren, tedavi yardımına ilişkin, 2005
Mali Yılı Bütçe Uygumla Talimatı ile uygulamaya konulmuştur.
Ancak, Talimatın “ Tüp Bebek
Tedavisi “ başlıklı 10.3. maddesinde yer verilen tüp bebek
uygulamaları ve ödeme esasları ile ilgili olarak,uygulama
sırasında bir takım yorum farklılıkları ve tereddütlerin
oluştuğu tespit edilmiş olup, bunların giderilmesi ve
uygulamada birliğin sağlanması amacıyla aşağıdaki hususlara
açıklık getirilmesi gerekli görülmüştür.
1-BÜTÇE UYGULAMA
TALİMATI KAPSAMINDA TÜP BEBEK UYGULAMASINDAN YARARLANABİLECEK
KİŞİLER
A) Tedavi yardımına
ilişkin giderler bakımından:
1-2005 Mali
Yılı, tedavi yardımına ilişkin Bütçe Uygulama Talimatı’nın
“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde sayılan ( yeşil kart sahibi
kimseler dahil) kişilerden evli olanların kendisinin ve/veya
kanunen bakmakla yükümlü olduğu eşinin kısırlığa bağlı olarak
tüp bebek tedavisi olması gerektiği, hem erkek hem de kadın
hastalar için Talimatın 10.3.2. maddesinde ayrı ayrı
belirlenmiş kriterler dikkate alınarak; üniversite hastaneleri
ile eğitim ve araştırma hastaneleri tarafından düzenlenecek
resmi sağlık kurulu raporu ile belgelendirilecektir.
2-Bağ-Kur ve
Sosyal Sigortalar Kurumundan sigortalı hastaların tüp bebek
tedavisine ilişkin giderlerinin bağlı bulundukları sosyal
güvenlik kuruluşlarınca karşılanabilmesi, ancak bu
kuruluşların Talimat hükümlerine uygun olarak kendi
mevzuatlarına göre bu konuda düzenleme yaparak yürürlüğe
koymaları halinde mümkün olabilecektir.
B) Kadın hastanın yaşı
bakımından:
Talimatın 10.3.1. maddesinin
son fıkrasında; tüp bebek işleminin, kadın hastanın 40 (kırk)
yaşına kadar olan yaşam süresi içerisinde en fazla üç uygulama
(siklus) ile sınırlı olmak üzere yapılabileceği
öngörülmüştür.Buna göre Bakanlıktan ruhsatlı bir tüp bebek
merkezine tüp bebek tedavisi için başvuran kadın hastanın, bu
merkeze müracaatı tarihinde kırk yaşını aşmamış olması
gerekir.Kırk yaşını aşan hastalar için tüp bebek tedavisi
görmesinin gerekli olduğu resmi sağlık kurulu raporu ile
belgelendirilse dahi, bu tedaviye ait giderleri Devlet
bütçesinden karşılanmayacaktır. Örnek olarak; 15 NİSAN 1965 doğumlu olan bir kadın hastanın, tüp bebek
tedavisi ile ilgili tedavi yardımından yararlanabilmesi için,
tüp bebek tedavisine ilişkin müracaatını 15 NİSAN 2005
tarihinde veya bu tarihten önce yapmış olması gerekir.
C) Bir veya birden
fazla sağlıklı çocuk sahibi olan kişiler bakımından:
Talimatta tüp bebek tedavisi
konusunda yapılan düzenlemelerin temel hedefi, doğal yollardan
hiç çocuk sahibi olamayan ailelerin içinde bulundukları
psikolojik ve sosyal olumsuzluklarının ortadan kaldırılması ve
aile bütünlüğünün korunması amacıyla bu tedaviye ait giderler
için Devlet bütçesinden katkı sağlanmasıdır.
Bu nedenle, Talimatın yayımı
tarihinden önce doğal yollarla veya tüp bebek yöntemiyle bir
veya birden fazla sağlıklı çocuk sahibi olan ailelerin, daha
sonra erkek ve/veya kadında gelişen kısırlığa( sekonder
infertilite) bağlı olarak çocuk sahibi olamadıkları
gerekçesiyle tüp bebek tedavisi yaptırmaları durumunda, bu
durumları resmi sağlık kurulu raporu ile belgelendirilse dahi,
tüp bebek tedavisine ait giderleri Devlet bütçesinden
karşılanmayacaktır.
D) Talimatın yayımı
tarihinden önce tüp bebek tedavisi başlatılmış kişiler
bakımından:
2005 Mali Yılı Bütçe Uygulama
Talimatı 01.01.2005 tarihinden geçerli olmak üzere 09.02.2005
tarihinde yürürlüğe girmiştir.Talimatın tüp bebek tedavisine
ilişkin uygulama ve geri ödeme esaslarını düzenleyen 10.3.
maddesinin ilgili hükümlerinde; tüp bebek tedavisini
gerektiren kriterler kadın ve erkek hastalar için ayrı ayrı
belirlenerek, bu hususların eğitim ve araştırma hastaneleri
ile üniversite hastanelerinden alınacak resmi sağlık kurulu
raporu ile belgelendirilmesi hükme bağlanmıştır.
Bu durumda, Talimat ile esasa
bağlanan prosedürün,09.02.2005 tarihinden önce tüp bebek
tedavisi yaptırmış veya bu tarihten önce tüp bebek tedavisine
başlamış hastalar için geriye dönük olarak işletilmesi mümkün
olamayacağından bu durumdaki kişilerin tüp bebek tedavisi
neticesinde doğan giderlerinin Talimat kapsamında Devlet
bütçesinden karşılanması mümkün olamayacaktır.
Bu nedenle, tüp bebek
tedavisine ait giderlerin karşılanmasında Talimatın yayım
tarihi olan 09.02.2005 tarihi ve sonrası esas
alınacaktır.
2-TÜP BEBEK TEDAVİSİ
ÖNCESİ PROSEDÜR
A)Tüp bebek uygulaması
öncesi yapılacak tıbbi uygulamalar bakımından:
1)Tüp bebek
tedavisi öncesinde, kadına bağlı faktörler nedeniyle
yumurtlamayı (ovülasyonu) sağlamak amacıyla gerekli olan tıbbi
tedavi kadın hastalıkları ve doğum uzmanı bulunan resmi sağlık
kurumlarında yapılabilecektir.
2)Bu tedavide,
bir uygulama (siklus) başına en fazla toplam 1.500 ünite
gonadotropin kullanılabilecek ve bu tedavi aşamasında bir
kadın hasta için en fazla üç uygulama (siklus)
yapılabilecektir.Bu amaçla kullanılacak gonadotropin toplam
doz miktarı, her bir uygulama başına en fazla 1.500 ünite
olmak kaydıyla, üç uygulama sonunda toplam 4.500 üniteyi
geçemiyecektir.
3)Sağlık
kurulu raporu ile belirlenmiş açıklanamayan
kısırlık(infertilite) vakalarında, en az üç İntrauterin
İnseminasyon( İUİ ) uygulaması (siklus) yapılmadan , tüp bebek
tedavisine başlanmayacaktır.
4)Kadın yaşı
38 yaş ve üzerinde olan olgularda; tüp bebek tedavisi için
Talimatta belirlenen endikasyonların resmi sağlık kurulu
raporu ile belgelendirilmesi kaydıyla, yukarıda belirtilen
tıbbi uygulamalar yapılmaksızın ve herhangi bir bekleme süresi
aranmaksızın doğrudan tüp bebek tedavisine
başlanabilecektir.
B) Sağlık kurulu raporu
düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar
bakımından:
1) Tüp bebek
tedavisine esas teşkil edecek resmi sağlık kurulu raporları,
bünyesinde kadın hastalıkları ve doğum kliniği ile üroloji
kliniği( kadrosunda üroloji kliniği bulunmayan, ancak, üroloji
uzmanının konsültan olarak görev yaptığı, eğitim veren
kadın-doğum hastaneleri dahil) bulunan; üniversite hastaneleri
ile Bakanlıkça eğitim yetkisi verilmiş eğitim ve araştırma
hastaneleri tarafından düzenlenebilecektir.
2) Bu
raporları düzenleyecek resmi sağlık kurulları, iki kadın
hastalıkları ve doğum uzmanı ve bir üroloji uzmanının katılımı
ile, üç uzmandan oluşacaktır.
3)Tüp bebek
tedavisi amacıyla düzenlenecek sağlık kurulu raporlarında;
Talimatta belirlenen kadın veya erkek faktörlerine bağlı
endikasyonlar ile, tanıya esas teşkil eden klinik ve
laboratuar bulguları açıkça belirtilerek tanı ve karar
kısımları, ilgilinin kimlik bilgileri, yaşı, bağlı bulunduğu
kurum, sevk eden kurum, sevk belgesi tarih ve sayısı, raporun
tarih ve rapor numarası ilgili bölümlere eksiksiz
işlenecektir.Noksan bilgi içeren ve eksik doldurulan sağlık
kurulu raporları işleme alınmayacaktır.
4)Bu amaçla
düzenlenecek sağlık kurulu raporlarında; ( raporun karar
kısmında ) hastanın durumu Talimatta belirlenen
endikasyonlardan hangisine uyuyor ise, gerekçe olarak o
endikasyon ve/veya endikasyonlar yazılarak, sadece hastanın
tüp bebek tedavisi olması gerektiği belirtilecek, ayrıca
“……..hastanesine /…….tüp bebek merkezine sevki uygundur”
şeklindeki ifadelere yer verilmeyecektir.
C) Tüp bebek tedavisi
için hastaların ilgili merkezlere müracaatlarına ilişkin usul
ve esaslar bakımından:
1)Talimatta ve
bu genelgede belirtilen usul ve esaslara uygun olarak tüp
bebek tedavisi gerekli görülen ve bu durumlarını resmi sağlık
kurulu raporu ile belgelendiren hastalar, bu sağlık kurulu
raporuna istinaden bağlı bulundukları kurumlardan alacakları
sevk evrakı ile, başkaca bir sevk işlemine tabi tutulmaksızın,
doğrudan Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış resmi veya özel
üremeye yardımcı tedavi merkezlerinden ( Tüp bebek merkezi)
birine başvurabilirler.Bu amaçla kurumdan alınacak sevk
evraklarında, memuriyet mahalli dışına yapılacak sevkler için,
6245 sayılı Harcırah Kanunu uyarınca yapılacak yolluk ve
yevmiye ödemeleri de göz önüne alınarak, hastanın tercih ve
beyan ettiği merkezin ismi ve/veya merkezin bulunduğu il
belirtilecektir.
2) Tüp bebek
tedavisi olacak hastalar resmi veya özel merkezi seçmekte
serbesttirler.Ancak tüp bebek tedavisinin, ödeme esasları,
işlem ve kayıtların takip ve kontrolünün sağlanması
bakımından, tedaviye başlanan merkezde tamamlanması
esastır.Ancak, merkezin her hangi bir sebeple faaliyetinin
sona ermesi halinde ilgili merkez, tüp bebek tedavisi
kapsamında uygulanan tıbbi işlemleri, tedavide gelinen
aşamayı, kullanılan ilaçların cinsi ve dozunu, klinik ve
laboratuar bulguları ve bilgileri içeren hasta dosyasını
tutulan tüm kayıt ve belgeler ile birlikte ilgili hastaya
vermekle yükümlüdür.
3) Tüp bebek
tedavisi için sağlık kurulu raporunu düzenleyen resmi sağlık
kuruluşlarınca hastalara, gidecekleri merkezi belirleme
konusunda hiçbir şekilde yönlendirme ve dayatma
yapılmayacaktır.Bu konuda ilgili sağlık kurumları
baştabiplerince gerekli tedbirler alınacak, aksine bir
uygulamanın tespiti halinde ilgili kurum baştabipleri doğrudan
sorumlu olacaklardır.
3-TÜP BEBEK TEDAVİSİ
ÖNCESİ VE TÜP BEBEK TEDAVİSİ ESNASINDA KULANILACAK İLAÇLARA
İLİŞKİN ESASLAR
A) Tüp bebek öncesi
tıbbi tedavide kullanılacak ilaçlar bakımından:
1)Tüp bebek öncesi yapılacak
tedaviler için gerekli görülen ilaçların ( Talimat eki
listelerde yer almak kaydıyla) kullanımı resmi sağlık kurulu
raporuna bağlıdır.Bu raporlarda hastalığın teşhisi,
uygulanacak tedavi, kullanılacak ilacın cinsi ve dozu
belirtilecektir.Gonadotropin ve bu gurup ilaçların dozu
Talimatta ve bu genelgede belirtilen toplam en fazla ünite
dozu aşmayacaktır.
2) Bu
tedaviler için kullanılacak ilaçlar, Talimatın 12.1.
maddesinde belirtilen esaslara uygun olarak düzenlenecek
sağlık kurulu raporuna istinaden, uzman hekim tarafından hasta
yatırılmadan ayaktan reçete edilecek ve hasta katılım payı
alınacaktır.
B) Tüp bebek tedavisi
aşamasında kullanılacak ilaçlar bakımından:
1) Tüp bebek
tedavisi sırasında gerekli görülen ilaçların kullanımı,
Talimat eki ilaç listelerinde yer almak kaydıyla sağlık kurulu
raporuna bağlıdır.
2)Bu raporlar,
Talimatın 12.1. maddesinde belirlenen esaslara uygun olarak
resmi sağlık kurullarınca düzenlenecek ve bu rapora istinaden
tedaviyi yapan resmi veya özel üremeye yardımcı tedavi
merkezinde ilgili uzman hekim tarafından ve hasta yatırılmadan
ayaktan reçete edilecektir.Bu ilaçlar hasta katılım payından
muaf değildir.
3)Bu amaçla
düzenlenecek sağlık kurulu raporlarında hastalığın
teşhisi,kullanılacak ilacın cinsi ve dozu belirtilecek,
gonadotropin ve bu gurup ilaçların tüp bebek tedavisi
aşamasındaki kullanım dozu, Talimatta ve bu genelgede
belirlenen toplam en fazla ünite dozu (4.500 ünite)
aşmayacaktır.
C) Ortak
hüküm:
Tüp bebek öncesi tedavide ve
tüp bebek tedavisi aşamasında, hastanın 40 yaşına kadar olan
yaşam süresi içerisinde en fazla üç uygulama (siklus)
yapılması öngörüldüğünden, Devlet bütçesinden karşılanacak
ilacın (gonadotrpin ve bu gurup ilaçlar) maksimum dozu 9.000
üniteyi aşamayacaktır.
4- TÜP BEBEK TEDAVİSİNE
AİT GİDERLERİN FATURALANDIRILMASI VE ÖDEME
ESASLARI
A) Tüp bebek tedavisine
ait giderlerin faturalandırılması:
1)Tüp bebek
tedavisi kapsamında yapılması gereken tıbbi uygulamalar
Talimatın 10.3.4. maddesinde aşamalandırılarak tanımlanmış
olup, bu işlemlere ait birim fiyatlar Talimatın ekinde ( EK-8
) “ İnfertilite tetkikleri ve işlemleri “ alt başlığında (
3.197 sıra numarası ile ) belirlenmiştir.
2)Bu birim
fiyatlar işlem sırasında kullanılan her türlü sarf malzemesi
dahil olarak belirlendiğinden, bu amaçla kullanılan sarf
malzemeleri ayrıca fatura edilemeyecek ve kurum dışına reçete
edilmek suretiyle hastalara aldırılamayacaktır.Aksi takdirde,
aldırılan malzeme bedeli ödemelerden mahsup edilecektir.
3)Tüp bebek
tedavisi öncesinde ve tedavi sırasında yapılan tetkik ve
tahlil giderleri Talimat ekinde (EK-8) yer alan birim fiyatlar
üzerinden ücretlendirilerek, faturalarda ayrıca
gösterilecektir.
4)Tüp bebek
tedavisi kapsamında uygulanan her bir tıbbi işlem, Talimat eki
fiyat tarifesinde ( EK-8) yer alması kaydıyla, bu tarife
üzerinden ücretlendirilerek faturalarda ayrıntılı olarak
gösterilecek, yapılmayan işlemler
faturalandırılmayacaktır.
5)Faturaların
düzenlenmesinde Talimatın “ Faturalandırma İşlemleri “
başlıklı 21. maddesinde öngörülen usul ve esaslara
uyulacaktır.Ayrıca, tüp bebek tedavisi kapsamında yapılan
tıbbi işlemlere ait kayıtların merkez sorumlusunca
tasdiklenmiş bir örneği fatura ekine konulacaktır.
B) Ödeme
esasları:
1)Resmi veya
özel merkezlerce, tüp bebek tedavisi neticesinde tahakkuk
ettirilen faturaların geri ödeme kuruluşlarınca ödenmesinde
Talimatın 21.2. maddesinde yer verilen esaslar dikkate
alınacaktır.
2)Sağlık
Bakanlığından ruhsatlı, üremeye yardımcı özel tedavi
merkezleri, tüp bebek tedavisi amacıyla kendilerine başvuran
hastalardan fark ücreti talep etmeleri halinde, alınacak fark
ücretinin miktarı konusunda hastayı önceden bilgilendirmekle
yükümlüdür.Hastalar, özel merkezlere fark ücreti olarak
ödedikleri miktarı kurumlarından talep edemeyecektir.
5-TÜP BEBEK TEDAVİSİNE
AİT KAYITLARIN TUTULMASI VE GERİ BİLDİRİM
A) Kayıtların
tutulması:
1)Tüp bebek
tedavisi amacıyla Talimat ve bu genelge hükümlerine uygun
olarak resmi veya özel merkezlere baş vuran hastaların, bu
tedavileri kapsamında uygulanan her türlü tıbbi işlem, yapılan
tetkik, tahlil, kullanılan ilaçların cinsi ve dozu ve tedavi
şemasına ait kayıtların doğru sağlıklı şekilde tutulması,
muhafaza edilmesi ve bunların denetim esnasında ibrazı
zorunludur.
2) Yukarıda
belirtilen, kayıtlara ilişkin yükümlülüklerin yerine
getirilmesinden ilgili merkez sorumlusu doğrudan
sorumludur.
3)Tüp bebek
tedavisi en fazla üç uygulama ile sınırlı tutulmuştur.Bu
nedenle, tüp bebek tedavisi kapsamında yapılan her bir işlem
ve kullanılan ilaçların cinsi ve dozu hastanın sağlık
karnesinin ilgili bölümüne işlenecektir.
4) Bu
kayıtların takibi için; sağlık karnesindeki kayıtlar ilgilinin
kurumu tarafından Talimatın 23.2. maddesi uyarınca ilgili
adına kurumda tutulan sağlık dosyasına işlenecektir.
B) Geri
bildirim:
Bakanlıktan ruhsatlı üremeye
yardımcı özel veya resmi tüm merkezler ile, tüp bebek
tedavisine dayanak teşkil eden resmi sağlık kurulu raporunu
düzenlemeye yetkili eğitim ve araştırma hastaneleri ve
üniversite hastaneleri bu Genelge ekine konulan “TÜP BEBEK
BİLGİ FORMU” nu (EK-1) üç aylık dönemler halinde doldurarak
Bakanlığa göndereceklerdir.
